Ko ha taha ‘oku ‘i ai ‘ene mahaki faka’auha ‘oku ne fakakakato ‘a e ngaahi tu’unga taau ‘oku ‘i ai ‘ene totonu ke ne kole ha faito’o ke fakangata ‘aki ‘ene mo’ui.
Ko e tokoni ki he mate ‘oku ‘ataa fakalao ia ‘i Nu’usila. Ko ha taha ‘oku ‘i ai ‘ene mahaki faka’auha ‘oku ne fakakakato ‘a e ngaahi tu’unga taau ‘oku ‘i ai ‘ene totonu ke ne kole ha faito’o ke fakangata ‘aki ‘ene mo’ui. Ko e Lao ki he Fili ki he Faka’osinga ‘o e Mo’ui (2019) ‘oku ne fokotu’u ‘a e fa’unga fakalao ki hono ma’u ‘o e tokoni ki he mate.
ʻOku ʻoatu ʻe he Mercy Hospice ha tokangaʻi fakanonga ʻoku ʻikai fakamāuʻi, mo fakakātoa ki he kakai kotoa pē ʻi he ʻosi ʻa e moʻuí, kau ai ʻa kinautolu ʻoku nau fakaʻamu ke nau maʻu ha tokoni ki he maté.
‘Oku mau faka’apa’apa’i mo poupou’i ‘a e totonu ‘a e mahaki ke ne fakatotolo’i mo fili ‘a e fili ‘o e mate tokoni.
Ko e tefito‘i mo‘oni tefito ‘o e tokanga‘i fakanonga ‘o e mahakí ke ‘oua ‘e fakavave‘i ‘a e maté pe fakalōloa ta‘e‘aonga ‘a e mo‘uí.
Ko hono ‘uhinga ‘oku ‘ikai ke faka’ata ‘e he Mercy Hospice, fakataha mo e ngaahi falemahaki lahi kehe ‘i he kotoa ‘o ‘Aotearoa Nu’usila, ‘etau kau ngaue ke nau kau hangatonu ‘i he ngaahi founga tokoni ki he mate ‘o hange ko ia ‘oku fakaikiiki ‘i he Lao ki he Fili ‘o e Ngata’anga ‘o e Mo’ui (2019).
‘E ‘oatu ‘e he Mercy Hospice ‘a e ngaahi fakaikiiki fetu’utaki ‘o e kulupu Poupou mo e Fetalanoa’aki ki he Ngata’anga ‘o e Mo’ui ‘i Nu’usila (SCENZ) kiate kinautolu ‘oku nau fie fakakaukau ke tokoni’i ‘a e mate. Ko e kulupu SCENZ ‘oku fokotu’u ia ‘e he Potungaue Mo’ui pea ‘oku ne tataki ‘a kinautolu ‘oku nau fiema’u ke fakakaukau ki he tokoni ki he mate ‘i he ngaahi sitepu hoko. Ko e kulupu SCENZ 'oku 'i ai 'enau lisi 'o e kau ngaue 'oku nau fakahoko 'a e ngaahi tokoni ki he mate.
‘Oku fakapapau’i ‘e he Mercy Hospice ‘a e poupou mo e tokanga ‘a e kau mahaki mo e famili ‘o a’u ki he tu’unga ‘o e mate tokoni pea lolotonga ‘a e mamahi. ‘Oku ‘omai ‘e he SCENZ ‘a e poupou mo e tokanga’i ‘o e mate tokoni’i ‘iate ia pe.
Ko e ni'ihi 'eni 'o e ngaahi fehu'i 'oku fai mai kiate kitautolu. Kaekehe kapau ‘oku ‘i ai ha’o me’a kehe ‘oku ke fie fehu’ia, kataki ‘o ongo’i ke ke talanoa mo ‘emau timi, pe ke ke ‘ilo lahi ange fekau’aki mo e Assisted Dying Service lomi’i heni ke ke hu ki he uepisaiti ‘a e Potungaue Mo’ui / Mo’ui Nu’usila – Te Whatu Ora.
ʻIo. Te ke lava ʻo aleaʻi ha faʻahinga ʻisiū pē ʻokú ke hohaʻa ki ai mo ha taha pē ʻo e kau ngāue ʻi he Mercy Hospice.
ʻIkai.
‘Oku mahino ‘aupito ‘a e lao ko e tokotaha pe ‘oku ngofua ke ne fai ‘a e kole tokoni ki he mate. Na‘a mo ho‘o tokotaha ngāue fakafaito‘ó ‘oku ‘ikai ngofua ke ne kamata ‘a e fetalanoa‘akí pe ‘oatu ‘eni ko ha fili. ʻE toki lava pē ke aleaʻi ia kapau te ke ʻuluaki ʻohake ia ko ha meʻa ʻokú ke fie fakatotoloʻi pau.
Ko e kau mēmipa ‘o e fāmilí, whānau mo kinautolu na‘á ke fakamafai‘i ko ho‘o mafai fakalao pe kuo fakanofo ko e kau tauhi uelofeá ‘oku ‘ikai ha‘anau mafai ke fai ha ngaahi tu‘utu‘uni ‘o fakafofonga‘i koe ‘o fekau‘aki mo e mate tokoni‘í.
‘Oku ‘i ai ‘a e kau ngāue ‘o e Mercy Hospice pea ‘oku nau loto fiemālie ke alea’i ha ngaahi fehu’i pe hoha’a ‘oku ke ma’u, pea ke poupou’i koe ‘i ho’o fakakaukau ki ho’o ngaahi fili ‘i he kaha’u.
‘E kei tokanga’i mo poupou’i koe ‘e he Mercy Hospice neongo pe ko e ha ho’o tu’utu’uni fekau’aki mo e mate tokoni.
Fakataha mo e ngaahi falemahaki lahi kehe ‘i Nu’u Sila, kuo tu’utu’uni ‘e he Mercy Hospice ‘e ‘ikai ke ‘oange ‘a e faito’o tokoni ki he mate ‘i he feitu’u ‘i he falemahaki pea ‘e ‘ikai ke kau ‘a e kau ngaue ‘a e Mercy Hospice ‘i hono ‘oange ‘a e faito’o ‘oku fiema’u ki he mate tokoni, pe ‘e ‘ikai ke nau ‘i ai ‘i he taimi ‘oku hoko ai ha mate tokoni, ‘i ha feitu’u pe ‘e ala hoko ai.
‘E lava ke fili ‘e he kakaí ‘a e feitu‘u ‘oku nau loto ke ‘i aí ‘i he taimi ‘oku ‘oange ai ‘a e faito‘o tokoni ki he maté. ‘E lava ke fai eni ‘i ‘api pe ‘i ha feitu‘u kehe.
‘E ngāue ‘a e timi tauhi mahaki ‘o e Mercy Hospice ‘i ha founga poupou mo fengāue’aki mo e kau toketā mei he sevesi tokoni ki he kau mate lolotonga ‘a e founga ko ‘ení.